Tip 1 Diyabet ve Beslenme

Diyabetes mellitüs, kan şekerinin alımını düzenleyen ve pankreastan salınan insülin hormonunun işlevsel bozukluğu veya yetersizliğinden kaynaklanan bir hastalıktır. Ayrıca karbonhidrat ve lipit metabolizmasını da büyük oranda etkiler. Genellikle kronik seyirlidir.Genetik olabildiği gibi çevresel sebeplerden de oluşabilir. Hastalık Tip1ve Tip2 olarak sınıflandırılmakla birlikte çocuklarda Tip1,yetişkinlerde Tip2 Diyabet görülür.

Çocuklardaki Tip1 Diyabet’in nedeni pankreasın yetersiz insülin salgılamasıyla alakalıdır. Hastalığın belirtileri çok fazla idrar ve susama ile ortaya çıkar. Tip1 Diyabet’in oluşmasındaki etkenlerden bazıları çocuğun erken dönem beslenmesiyle ilgili olabilir. Bebeğe 4 aydan önce verilmemesi gereken tahıl ve hayvan sütünün verilmesi, D vitamini verilmemesi ya da bebeğe çay, kahve içirilmesi Diyabet’i tetikleyen unsurlardandır. Ayrıca emziren annenin beslenme alışkanlıkları da bebekte Diyabet’e neden olabilir.

Annenin çay, kola, kahve gibi içecekleri çok içmesi nitrit, nitrat katılan besinleri tüketmesi bu nedenlerden sayılabilir. Bir başka neden, bebeğin enfeksiyonlara sıklıkla yakalanması ve ağırlığındaki anormal artıştır. Bebeğin ilk 6 ay sadece anne sütüyle beslenmesi, zamanı geldiğinde yeterli meyve sebze tüketmesi, annenin antioksidanlardan zengin gıdalar tüketmesi, bebeğin Tip1 Diyabet riskini azaltır.

Tanının erken konulması ve tedavi, Diyabet’in başka hastalıklara yol açmasını önlemede önemli bir adımdır.Tedavinin esası insülin vermek ve diyeti hastalığa uygun düzenlemektir. Hastalık, başlangıçta hastanede tedavi edilebilir. Çocuğun normal büyümesinin sağlanması için uygulanan diyet gerekli besin öğelerini ve enerji ihtiyaçlarını karşılayacak düzeyde olmalıdır. Diyet 3 ana öğün ve 3 ara kahvaltı şeklinde düzenlenir, verilen karbonhidrata ve karbonhidrat verilme zamanına göre insülin verilmeye başlanır.

Çocuğun yemek zamanları ve insülin verilme zamanları en iyi şekilde ayarlanıp diyetteki karbonhidratın en verimli şekilde kullanılması sağlanmalıdır. Her ne kadar diyet ve insülin verilme zamanları ayarlanıyor olsa da her ihtimale karşı kan şekeri ve idrarda şeker olup olmadığı ölçülerek diyet güncellenmelidir. En önemli noktalardan biri tedavide kullanılan insülin çeşitlerine insülinin verilme zamanına göre yemek zamanını ayarlamaktır.

Başka bir nokta ise çocuğun günlük yaptığı aktiviteye göre diyeti ayarlamaktır. Zor olan, çocuğun günden güne değişen fiziksel aktivitesine uygun diyet hazırlamaktır. Fiziksel aktivitenin artışına paralel olarak diyetin eneri değeri de artmalıdır, bu artış diyetin genel bileşimini değiştirmeyecek şekilde ayarlanmalıdır. Tedavinin ilk evrelerinde diyete uyulurken besin birimlerinin enerji kapasitesi tartılarak ölçülürken zamanla porsiyonların enerji kapasiteleri hakkında bilgi sahibi olunabilir. Çocuğun Diyabetli olması diyet içeriğini yaşıtlarından pek farklı kılmaz. Ancak besin aralıkları düzenli ve besinler insülin tedavisine göre ölçülür.Diyabetli çocukları glisemik indeksi yüksek, kana hızlı karışabilen, şeker oranı yüksek yiyecek ve içeceklerden kaçınması gerekir. Çünkü ani artışlar insülinin etki zamanı ile uyuşmzsa ciddi krizlere sebep olabilir; ayrıca artışın verilen insülinin yetersiz kalmasına neden olur.

Çocuk Diyabet’le yaşamaya alışmalı ve şekerlemelerden uzak durmayı öğrenmelidir. Uzun süre aç kalan çocuklarda hipoglisemi gelişebilir; bu durumda şekerlemeye başvurulması çocuğun hayatını kurtarabilir. Diyabe’teki önemli noktalardan birisi ise çocuğun hastalığıyla barışmasıdır. Bunun için gerekli eğitim verilmelidir. Çocuk küçük yaştan itibaren kendi kendinin tedavisini öğrenmelidir.